आढावा
युरोपीय संघ, युनायटेड किंगडम, ब्राझील आणि अमेरिकेतील काही राज्यांसह काही देश किंवा प्रदेशांमध्ये व्यक्तींविषयीच्या माहितीचे संरक्षण करणारे कायदे आहेत. हे कायदे “वैयक्तिक डेटा” किंवा “वैयक्तिक माहिती” गोळा करणाऱ्या आणि वापरणाऱ्या व्यक्ती व संस्थांवर जबाबदाऱ्या घालतात. उदाहरणार्थ, युरोपीय संघ आणि युनायटेड किंगडममध्ये सामान्य डेटा संरक्षण विनियमन (जीडीपीआर) आहे, जे त्या प्रदेशांमध्ये राहणाऱ्या लोकांच्या “वैयक्तिक डेटाचे” संरक्षण करते.
आमच्या सेवा वापरून वेबसाइट किंवा ॲप (“साइट”) तयार करताना, तुम्हाला जीडीपीआर आणि इतर तत्सम डेटा संरक्षण कायदे व नियमांचे पालन करावे लागू शकते. उदाहरणार्थ, पुढील परिस्थितींमध्ये तुम्हाला जीडीपीआरचे पालन करावे लागू शकते:
तुम्ही युनायटेड किंगडम किंवा युरोपीय संघात स्थित आहात.
तुमच्या साइटचे वापरकर्ते युनायटेड किंगडम किंवा युरोपीय संघात असतील.
डेटा संरक्षण कायद्यांनुसार असलेल्या तुमच्या जबाबदाऱ्या पूर्ण करण्यात तुम्हाला मदत करणे हा या लेखाचा उद्देश आहे. मात्र, कृपया लक्षात घ्या की हा कायदेशीर सल्ला नाही आणि हा लेख केवळ माहिती देण्यासाठी उपलब्ध करून दिला आहे. तुम्ही आणि तुमच्या साइटला भेट देणारे लोक कुठे आहात यानुसार तुम्हाला लागू होऊ शकणाऱ्या कायद्यांतील तुमच्या जबाबदाऱ्या समजून घेण्यासाठी, तुम्ही स्वतंत्र कायदेशीर सल्ला घ्यावा अशी आमची शिफारस आहे.
डेटा संरक्षण कायद्यांनुसार तुमची भूमिका
तुमची साइट तिला भेट देणाऱ्यांचा वैयक्तिक डेटा गोळा करत असेल किंवा त्यावर इतर कोणत्याही प्रकारे प्रक्रिया करत असेल, तर ती माहिती कशासाठी आणि कशी वापरली जाते हे ठरवण्याची आणि लागू असलेल्या गोपनीयता व डेटा संरक्षण कायद्यांचे पालन करण्याची जबाबदारी तुमची आहे. ChatGPT साइट्सच्या अटींनुसार, तुमच्या साइटद्वारे गोळा केलेल्या वैयक्तिक डेटाचे डेटा कंट्रोलर तुम्ही आहात.
वैयक्तिक डेटामध्ये नावे, ईमेल पत्ते, प्रोफाइलवरील माहिती, पोस्ट किंवा टिप्पण्या, फोटो आणि ऑनलाइन किंवा डिव्हाइस ओळखचिन्हे यांचा समावेश असू शकतो.
ChatGPT साइट्सने संरक्षित आरोग्यविषयक माहितीवर प्रक्रिया करू नये. ChatGPT साइट्सच्या अटींमध्ये नमूद केल्याप्रमाणे, पेमेंट कार्डचा डेटा केवळ तृतीय-पक्ष पेमेंट सेवा पुरवठादाराने गोळा केला पाहिजे आणि त्यावर प्रक्रिया केली पाहिजे, OpenAI ने नाही.
डेटा संरक्षण कायदे डेटा कंट्रोलरवर विविध जबाबदाऱ्या घालतात. या जबाबदाऱ्यांचा आढावा आम्ही खाली दिला आहे.
डेटा संरक्षण कायद्यांनुसार आमची भूमिका
तुम्ही वापरकर्ता म्हणून OpenAI च्या सेवा वापरता तेव्हा बहुतेक वेळा OpenAI हे डेटा कंट्रोलर असते. त्यामुळे आमच्या प्रायव्हसी पॉलिसीनुसार, तुमच्या वैयक्तिक डेटासंदर्भात डेटा संरक्षण कायद्यांचे पालन करण्याची जबाबदारी OpenAI ची असते.
साइट्स वापरून, तुम्ही OpenAI ला तुमची साइट उपलब्ध करून देण्यासाठी आणि चालवण्यासाठी आवश्यकतेनुसार तुमच्या साइटद्वारे गोळा केलेल्या वैयक्तिक डेटावर प्रक्रिया करण्याची सूचना देता. लागू असेल तेथे, OpenAI त्या डेटावर OpenAI डेटा प्रोसेसिंग अ‍ॅडेंडम किंवा तुमची संस्था आणि OpenAI यांनी स्वाक्षरी केलेल्या डेटा प्रोसेसिंग अ‍ॅडेंडमनुसार प्रक्रिया करते. तुमच्या खात्याला लागू असलेला करार आणि डेटा प्रोसेसिंग अ‍ॅडेंडम वाचा.
जबाबदाऱ्यांचा आढावा
जीडीपीआरसारखे डेटा संरक्षण कायदे वैयक्तिक डेटावर प्रक्रिया करणाऱ्या पक्षांवर (नियंत्रक आणि प्रक्रिया करणारे) जबाबदाऱ्या घालतात. तसेच, ज्या व्यक्तींच्या वैयक्तिक डेटावर प्रक्रिया केली जात आहे, त्यांना हक्कही देतात. कायद्यांचे पालन करण्यात तुम्हाला मदत व्हावी म्हणून, तुमची साइट चालवताना विचारात घ्यायच्या महत्त्वाच्या बाबींचा आढावा आम्ही खाली दिला आहे. मात्र, जीडीपीआर किंवा इतर संबंधित डेटा संरक्षण कायद्यांविषयीचे हे सर्वसमावेशक मार्गदर्शन नाही.
सूचना देणे: तुम्ही कोणता डेटा गोळा करता, तो कसा वापरता आणि लोक त्यावर नियंत्रण कसे ठेवू शकतात हे स्पष्ट करणारी प्रायव्हसी पॉलिसी तुमच्या साइटवर सहज दिसेल अशा ठिकाणी असावी. अधिक सविस्तर मार्गदर्शनासाठी प्रायव्हसी पॉलिसी कशी तयार करावी हा लेख पाहा. तसेच, लोकांच्या वैयक्तिक डेटाचा वापर तुम्ही केवळ त्यांना अपेक्षित असलेल्या पद्धतीनेच करता याची खात्री करा. तुम्ही त्यांचा वैयक्तिक डेटा एखाद्या विशिष्ट पद्धतीने वापराल अशी त्यांची अपेक्षा नसेल असे तुम्हाला वाटत असल्यास, साइटवर लोकांच्या नजरेस पडण्याची शक्यता जास्त असलेल्या ठिकाणी आणखी एक सूचना देण्याचा विचार करा.
लोकांना निवडीचे पर्याय देणे: साइटवर कोणता वैयक्तिक डेटा गोळा केला जातो आणि तो कसा वापरला जातो याविषयी लोकांना शक्य तितके निवडीचे पर्याय द्यावेत. काही प्रकरणांमध्ये, व्यक्तीने स्वतः कृती करून संमती द्यावी अशी व्यवस्था असावी. उदाहरणार्थ, एखादी चौकट निवडून किंवा टॉगल बदलून संमती देण्यास सांगावे. ही यादी सर्वसमावेशक नाही. इतरही काही परिस्थितींमध्ये तुम्ही संमती मागितली पाहिजे. तुमच्या साइटवर वापरकर्त्यांना माहिती सार्वजनिकपणे पोस्ट करता येत असेल, तर पोस्ट करताना ही बाब त्यांना अगदी स्पष्टपणे समजली पाहिजे.
कमीत कमी डेटा गोळा करणे: साइट चालण्यासाठी आवश्यक असेल तेवढाच वैयक्तिक डेटा तुम्ही गोळा करावा. तुम्हाला एखाद्याचा पत्ता, लिंग किंवा जन्मतारीख आवश्यक नसेल, तर तुम्ही ती माहिती मागू नये. तसेच, गरजेपेक्षा जास्त काळ वैयक्तिक डेटा ठेवू नये. तुमची साइट चालवण्यासाठी डेटा किती काळ ठेवणे आवश्यक आहे याचा विचार करा आणि तो कालावधी संपल्यानंतर डेटा हटवा.
डेटा सुरक्षा आणि वैयक्तिक डेटाच्या सुरक्षेचा भंग: तुमच्या साइटसाठी आणि तिच्याद्वारे गोळा केलेली माहिती साठवणाऱ्या इतर सर्व प्रणालींसाठी योग्य सुरक्षा उपाय वापरा. सुरक्षाभंगाची सूचना देण्यासंबंधी OpenAI च्या जबाबदाऱ्या तुमच्या खात्याला लागू असलेल्या करार आणि डेटा प्रोसेसिंग अ‍ॅडेंडमनुसार ठरतात. बाधित व्यक्ती, नियामक किंवा इतर प्राधिकरणांना सूचना देणे आवश्यक आहे का हे ठरवण्याची जबाबदारी तुमची आहे.
संबंधित व्यक्तींचे डेटाविषयक हक्क: गोपनीयता कायदे व्यक्तींना त्यांचा वैयक्तिक डेटा पाहण्याचा, दुरुस्त करण्याचा, हटवण्याचा, त्यावरील प्रक्रियेवर मर्यादा घालण्याचा किंवा आक्षेप घेण्याचा, तसेच त्याची प्रत मिळवण्याचा हक्क देऊ शकतात. साइटला भेट देणाऱ्यांना विनंत्या सादर करण्यासाठी स्पष्ट मार्ग उपलब्ध करून द्या आणि तुम्हाला लागू असलेल्या कायद्यांनी ठरवलेल्या मुदतीत प्रतिसाद द्या.
डेटाचे हस्तांतरण: गोपनीयता कायदे वैयक्तिक डेटा एका देशातून किंवा प्रदेशातून दुसऱ्या देशात किंवा प्रदेशात हस्तांतरित करण्यावर निर्बंध घालू शकतात. साइट्सच्या होस्टिंग आणि डेटा रेसिडेन्सीविषयीची माहिती, तसेच तुमच्या खात्याला लागू असलेला करार आणि डेटा प्रोसेसिंग अ‍ॅडेंडम वाचा.
अमेरिका किंवा युरोपीय संघात डेटा रेसिडेन्सी असलेल्या वर्कस्पेसमध्ये, नवीन साइट्स समर्थित साठवण आणि होस्टिंगसाठी वर्कस्पेसचा विद्यमान प्रदेश आपोआप वापरतात. इतर प्रदेशांमध्ये डेटा रेसिडेन्सी असलेल्या वर्कस्पेसमध्ये साइट्स उपलब्ध आहेत, पण त्या प्रदेशासाठीची डेटा रेसिडेन्सी सेटिंग सध्या साइट्सच्या साठवण आणि होस्टिंगला लागू होत नाही.
विद्यमान साइट्स त्यांच्या सध्याच्या ठिकाणीच राहतात आणि त्या आपोआप स्थलांतरित केल्या जात नाहीत. साइट्सचे प्रादेशिक होस्टिंग आणि मॉडेल प्रक्रियेसाठीची अनुमान रेसिडेन्सी या वेगळ्या बाबी आहेत. अधिक माहितीसाठी पाहा: ChatGPT साठी डेटा रेसिडेन्सी आणि अनुमान रेसिडेन्सी.
तुम्हाला लागू असलेल्या अटी तपासल्याशिवाय होस्टिंगचा देश किंवा हस्तांतरणाची यंत्रणा यांविषयी कोणतेही गृहीतक करू नका.
कुकीज आणि तत्सम मागोवा घेणारी तंत्रज्ञाने: तुमची साइट अनावश्यक कुकीज किंवा तत्सम मागोवा घेणारी तंत्रज्ञाने वापरत असल्यास, त्या साठवण्यापूर्वी किंवा वाचण्यापूर्वी तुम्हाला संमती घ्यावी लागू शकते. आवश्यक बाबी ठिकाणानुसार बदलतात, त्यामुळे तुम्हाला आणि तुमच्या साइटला भेट देणाऱ्यांना लागू असलेले नियम तपासा.
मुलांचा डेटा: तुमची साइट १८ वर्षांखालील मुलांसाठी असेल, तर डेटा संरक्षण किंवा गोपनीयतेशी संबंधित कोणत्याही धोक्यांबाबत तुम्ही विशेष खबरदारी घ्यावी, कारण कायद्याने मुलांना विशेष संरक्षण दिले आहे. अनेक डेटा संरक्षण प्राधिकरणे आणि इतर नियामकांनी मुलांसाठीच्या ऑनलाइन सेवांना मदत करण्यासाठी अतिरिक्त मार्गदर्शन प्रकाशित केले आहे. ते तुम्ही वाचावे अशी आमची शिफारस आहे. लक्षात घ्या की ChatGPT साइट्सच्या अटींनुसार, १३ वर्षांखालील किंवा डिजिटल संमतीसाठी लागू असलेल्या वयोमर्यादेपेक्षा लहान मुलांना लक्ष्य करणारी किंवा त्यांच्यासाठी तयार केलेली साइट तुम्हाला तयार करता येणार नाही.