अनेक शालेय जिल्हे आणि उच्च शिक्षण संस्था सध्या त्यांच्या शैक्षणिक प्रामाणिकपणासंबंधी धोरणांमध्ये जनरेटिव्ह AI चा विचार करत नाहीत. काही विद्यार्थ्यांनी अभ्यासाच्या कामांसाठी ही साधने वापरताना आपण AI वापरल्याचे उघड केले नसेल, याची आम्हाला जाणीव आहे. अशा प्रकरणांमध्ये शाळेच्या आचारसंहितेचे उल्लंघन होण्याची शक्यता तर असतेच, शिवाय ती आमच्या टर्म्स ऑफ यूजच्या विरोधातही असू शकतात: वापरकर्त्यांचे वय किमान 13 वर्षे असले पाहिजे आणि 13 ते 18 वर्षे वयोगटातील वापरकर्त्यांना हे व्यासपीठ वापरण्यासाठी पालकांची किंवा कायदेशीर पालकाची परवानगी असली पाहिजे.
गेल्या वर्षभरात विविध शालेय जिल्ह्यांनी आणि विद्यापीठांनी AI द्वारे तयार केलेल्या आशयासंबंधी नवीन धोरणे तयार केली आहेत. शिक्षकांनी या विविध पद्धतींचा स्वतः अभ्यास करावा आणि आपल्या शिक्षकांना व विद्यार्थ्यांना योग्य ठरेल अशा कालमर्यादेत आपल्यासाठी सर्वोत्तम पद्धत शोधावी, यासाठी आम्ही त्यांना प्रोत्साहित करतो.
आम्ही उच्च शिक्षण क्षेत्रासोबतच्या भागीदारींमध्येही मोठी गुंतवणूक करत आहोत आणि विद्यार्थी व शिक्षकांकडून होणारा वापर वाढेल अशी आम्हाला अपेक्षा आहे. आम्ही पुढील गोष्टी केल्या आहेत:
विश्लेषण आणि संशोधनासाठी प्रगत क्षमता विकसित केल्या आहेत.
विद्यापीठांच्या कार्यक्षेत्रांतील अभ्यासक्रम किंवा कामांसाठी मदत करू शकणारे, गरजेनुसार सानुकूल करता येणारे GPT उपलब्ध करून दिले आहेत.
तुमच्या संस्थेला OpenAI सोबत भागीदारी करण्यात स्वारस्य असल्यास, आमचे शिक्षणविषयक पृष्ठ पाहा.
AI शोधक प्रभावी ठरतात का?
थोडक्यात सांगायचे तर, आमच्या अनुभवानुसार नाही. शोधकांवरील आमच्या संशोधनातून ते पुरेसे विश्वासार्ह असल्याचे दिसले नाही, विशेषतः शिक्षकांच्या निर्णयांचे विद्यार्थ्यांवर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतात हे लक्षात घेता. इतर विकसकांनी शोध साधने उपलब्ध केली असली, तरी त्यांच्या उपयुक्ततेबद्दल आम्ही भाष्य करू शकत नाही.
तसेच, कोणता आशय AI द्वारे तयार केलेला असू शकतो याचे कोणतेही “ज्ञान” ChatGPT कडे नाही. “हा [निबंध] तुम्ही लिहिला आहे का?” किंवा “हे AI ने लिहिलेले असू शकते का?” यांसारख्या प्रश्नांना ते कधीकधी मनघडंत उत्तरे देते. ही उत्तरे अनियमित असतात आणि त्यांना कोणताही तथ्याधारित आधार नसतो.
शोधकांच्या मर्यादांवरील आमच्या संशोधनाबद्दल अधिक सांगायचे तर, ही साधने कधीकधी माणसाने लिहिलेला आशयही AI द्वारे तयार केल्याचे दर्शवतात, हा आमच्या प्रमुख निष्कर्षांपैकी एक होता.
OpenAI मध्ये आम्ही AI द्वारे तयार केलेला आशय ओळखणाऱ्या शोधकाला प्रशिक्षित करण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा तो शेक्सपिअरचे लेखन आणि अमेरिकेचा स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा यांसारखा माणसाने लिहिलेला मजकूरही AI द्वारे तयार केल्याचे दर्शवत असल्याचे आम्हाला आढळले.
इंग्रजी ही दुसरी भाषा म्हणून शिकलेल्या किंवा शिकत असलेल्या विद्यार्थ्यांवर, तसेच ज्यांचे लेखन विशेषतः ठरावीक साच्यातील किंवा संक्षिप्त आहे अशा विद्यार्थ्यांवर याचा विषम परिणाम होऊ शकतो, असेही संकेत मिळाले.
ही साधने AI द्वारे तयार केलेला आशय अचूकपणे ओळखू शकली तरीही (प्रत्यक्षात ती तसे करू शकत नाहीत), विद्यार्थी थोडेसे बदल करून शोध टाळू शकतात.
मात्र, काही इतरांना पुढील पद्धती उपयुक्त वाटल्या आहेत:
काही शिक्षकांना उपयुक्त वाटलेली एक पद्धत म्हणजे विद्यार्थ्यांना ChatGPT वरील विशिष्ट संभाषणे सामायिक करण्यासाठी प्रोत्साहित करणे (सूचना येथे उपलब्ध आहेत). याचे अनेक फायदे होऊ शकतात:
कामाची प्रक्रिया दाखवणे आणि विकासात्मक मूल्यमापन:
विद्यार्थी आपल्या कामात ChatGPT किंवा AI वापरतात, तेव्हा शिक्षक त्यांना त्या वापराची नोंद ठेवण्यास आणि स्रोतांचे संदर्भ देण्यास सांगू शकतात.
विद्यार्थ्यांची चिकित्सक विचारक्षमता आणि समस्या सोडवण्याच्या पद्धती जाणून घेण्यासाठी शिक्षक त्यांच्या ChatGPT सोबतच्या संवादांचे विश्लेषण करू शकतात.
सामायिक दुव्यांमुळे विद्यार्थी एकमेकांच्या कामाचे पुनरावलोकन करू शकतात आणि त्यामुळे सहकार्याचे वातावरण निर्माण होते.
AI सोबतच्या संभाषणांची नोंद ठेवल्याने विद्यार्थ्यांना कालांतराने झालेल्या आपल्या प्रगतीवर विचार करता येतो. प्रश्न विचारणे, उत्तरांचे विश्लेषण करणे आणि माहिती एकत्रित करणे यांतील आपली कौशल्ये कशी विकसित झाली आहेत, हे त्यांना पाहता येते. शिक्षक या नोंदींचा वापर वैयक्तिक अभिप्राय देण्यासाठी आणि प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या प्रगतीला मदत करण्यासाठीही करू शकतात.
माहिती आणि AI साक्षरता:
विद्यार्थी AI सोबत संवाद साधण्याची आपली क्षमता आणि AI प्रणालींच्या मर्यादांविषयीची आपली समज दाखवू शकतात. विचारलेल्या प्रश्नांचा दर्जा, मिळालेल्या माहितीची समर्पकता आणि त्या माहितीवर प्रश्न उपस्थित करणे, तिची पुन्हा पडताळणी करणे व त्यातील संभाव्य पूर्वग्रहांचा विचार करणे विद्यार्थ्याला कितपत समजले आहे, याचे शिक्षक मूल्यमापन करू शकतात.
ChatGPT सारख्या AI साधनांचा वापर सर्वसामान्य झालेल्या भविष्याची आम्ही अपेक्षा करतो. जबाबदारीने वापर करण्यासाठी प्रोत्साहन दिल्याने विद्यार्थी अशा भविष्यासाठी तयार होतात, जिथे त्यांच्याकडून विविध संदर्भांत AI चा प्रभावी वापर अपेक्षित असू शकतो.
उत्तरदायित्व निर्माण करणे:
मॉडेलसोबतचे संवाद सामायिक केल्याने विद्यार्थी आपल्या कामात AI कसा वापरतात याबद्दल त्यांना उत्तरदायी धरले जाते. विद्यार्थी केवळ उत्तरे उतरवण्याऐवजी हे साधन जबाबदारीने आणि अर्थपूर्ण रीतीने वापरत आहेत, याची शिक्षक खात्री करू शकतात.