ChatGPT kan nuttig zijn, maar heeft niet altijd gelijk
ChatGPT is ontworpen om nuttige antwoorden te geven op basis van patronen in de gegevens waarop het is getraind. Maar net als elk taalmodel kan het onjuiste of misleidende antwoorden geven. Soms klinkt het heel zeker, zelfs als het ongelijk heeft.
Dit verschijnsel wordt vaak een hallucinatie genoemd: het model geeft dan antwoorden die feitelijk niet kloppen, zoals:
Onjuiste definities, datums of feiten
Verzonnen citaten, onderzoeken, bronvermeldingen of verwijzingen naar niet-bestaande bronnen
Al te stellige antwoorden op dubbelzinnige of complexe vragen
Daarom moedigen we gebruikers aan om kritisch te blijven bij het gebruik van ChatGPT en belangrijke informatie aan de hand van betrouwbare bronnen te controleren.
Nieuwe tools kunnen de feitelijke juistheid verbeteren
Afhankelijk van je abonnement heeft ChatGPT mogelijk toegang tot tools waarmee het antwoorden kan geven op basis van actuelere of beter verifieerbare informatie:
| Tool | Wat de tool doet |
|---|---|
| Zoeken | Laat ChatGPT actuele of specialistische informatie op het web opzoeken en antwoorden met bronvermeldingen geven |
| Code-interpreter / Data-analyse | Maakt nauwkeurige berekeningen, datavisualisaties en gestructureerde logica mogelijk |
| Diepgaand onderzoek | Geeft antwoorden met bronvermeldingen op basis van meerdere bronnen op het web en uit interne kennis |
ChatGPT weet niet alles
Onze nieuwste modellen kunnen veel, maar hebben ook beperkingen:
Kennisgrens: de modellen zijn getraind op gegevens tot een bepaald moment. Hun antwoorden bevatten geen informatie over gebeurtenissen daarna, tenzij er tools worden gebruikt.
Stelligheid is geen betrouwbaarheid: het model kan heel stellig zijn, ook als het antwoord onjuist is.
Geen toegang: het model kan mogelijk geen relevante informatie van een bepaalde website ophalen door technische problemen, betaalmuren of voorkeuren die via robots.txt zijn ingesteld.
Vooringenomenheid en te sterke vereenvoudiging: in sommige gevallen kan het model:
Eén perspectief als de absolute waarheid presenteren
Complexe of genuanceerde kwesties te sterk vereenvoudigen
Een vertekend beeld geven van het gewicht van wetenschappelijke consensus of maatschappelijk debat
Door AI gegenereerde tekst en auteurschap
ChatGPT kan niet betrouwbaar vaststellen of een tekst door AI is gegenereerd of door ChatGPT zelf is geschreven. Het kan antwoorden verzinnen op vragen zoals "Heb jij dit essay geschreven?" of "Zou dit door AI geschreven kunnen zijn?" Die antwoorden zijn geen betrouwbaar bewijs van auteurschap.
De internettoegang van ChatGPT
Over het algemeen wel. ChatGPT doorzoekt het web alleen als daarvoor specifieke tools zijn ingeschakeld. Deze tools zijn standaard ingeschakeld voor alle modellen.
Zonder ingeschakelde zoekfunctie: antwoorden zijn gebaseerd op wat het model tijdens de training heeft geleerd.
Met zoeken of diepgaand onderzoek: ChatGPT kan in realtime webbronnen raadplegen en vermelden om vragen met recentere informatie te beantwoorden.
Wil je controleren of zoeken is ingeschakeld? Kijk dan of de pictogrammen voor zoeken of diepgaand onderzoek actief zijn in de invoerbalk wanneer je in ChatGPT typt, of dat het antwoord webbronnen vermeldt.
Praktische tips om ChatGPT verantwoord te gebruiken
Gebruik ChatGPT als eerste versie, niet als definitieve bron. Controleer belangrijke informatie.
Verifieer altijd citaten, data, technische informatie of verwijzingen naar externe documenten.
Gebruik beschikbare tools zoals zoeken of diepgaand onderzoek en controleer bronnen door links rechtstreeks te bezoeken wanneer nauwkeurigheid belangrijk is.
Moedig kritisch denken aan, vooral in onderwijsomgevingen.