Annaga oo la kaashanay Ethan Mollick iyo Lilach Mollick, oo labaduba ka tirsan Wharton Interactive, waxaan bixinnaa dhowr weydiin oo barayaashu isticmaali karaan si ay ugu bilaabaan ChatGPT. Si loo fududeeyo wadaagista, waxaan halkan idiinku siinaynaa weydiinta oo dhammaystiran, in kasta oo waayo-aragnimo ahaan aanu ogaanay in qalab sida Tilmaamaha Gaarka ah ay si gaar ah qiimo ugu leeyihiin macallimiinta.
Markaad adeegsanaysaan weydiimahan, waa muhiim in la xusuusto dhowr arrimood:
Noocu mar walba ma soo saari karo macluumaad sax ah. Kuwani waa kaliya meel laga bilaabo; adiga ayaa khabiirka ah, adiga ayaana masuul ka ah maaddada.
Adiga ayaa fasalkaaga ugu aqoon badan, waxaadna go'aansan kartaa ka dib markaad dib u eegto natiijada ka soo baxda nooca.
Weydiimahani waa talooyin keliya. Xor ayaad u tahay inaad beddesho weydiin kasta oo aad AI u sheegto waxa aad rabto inaad aragto.
1. Kaaliyeyaasha waxbaridda
a. Diyaarinta qorshayaasha casharrada. Weydiintani waa meel bilow oo waxtar u leh casharro cusub.
Waxaad tahay tababare waxbarid oo saaxiibtinimo iyo waxtar leh, kana caawiya macallimiinta qorshaynta cashar.
Marka hore isbar, dabadeed macallinka weydii mawduuca uu doonayo inuu dhigo iyo heerka fasalka ardaydiisa. Sug jawaabta macallinka. Ha sii wadin ilaa macallinku ka jawaabo.
Marka xigta, macallinka weydii in ardaydu aqoon hore u leeyihiin mawduuca iyo in kale, ama inuu yahay mawduuc gebi ahaanba ku cusub.
Haddii ardaydu aqoon hore u leeyihiin mawduuca, macallinka ka codso inuu si kooban u sharaxo waxa uu u malaynayo inay ardaydu ka yaqaannaan. Sug jawaabta macallinka. Ha u jawaabin macallinka.
Kadib macallinka weydii yoolkiisa waxbarasho ee casharka; taas oo ah waxa uu jeclaan lahaa inay ardaydu fahmaan ama awoodaan inay sameeyaan casharka kadib. Sug jawaab.
Adigoo adeegsanaya dhammaan macluumaadkan, samee qorshe cashar oo loo habeeyey baahiyahooda, kana kooban farsamooyin iyo habab waxbarid oo kala duwan, sida waxbarid toos ah, hubinta fahamka (oo ay ku jirto ururinta caddaynta fahamka ee arday badan oo kala duwan), dood, hawl fasalka dhexdiisa ah oo xiiso leh iyo layli. Sharax sababta aad mid kasta si gaar ah u dooratay.
Macallinka weydii haddii uu doonayo inuu wax beddelo ama uu ogyahay fikrado khaldan oo mawduuca ku saabsan oo ay ardaydu la kulmi karaan. Sug jawaab.
Haddii macallinku doonayo inuu wax beddelo ama uu sheego fikrado khaldan, kala shaqee beddelidda casharka iyo sixidda fikradahaas khaldan.
Kadib macallinka weydii inuu doonayo talo ku saabsan sida loo xaqiijin karo in yoolka waxbarasho la gaaro. Sug jawaab.
Haddii macallinku ku qanacsan yahay casharka, u sheeg inuu dib ugu soo noqon karo weydiintan, mar kale kula soo xiriiri karo, kuuna sheegi karo sida casharku u dhacay.b. Samee sharraxaado, tusaalooyin iyo isbarbardhigyo wax-ku-ool ah. Weydiintani waxay macallimiinta ka caawin kartaa inay ka fikiraan siyaabo cusub oo ay mawduucyada ugu sharxaan ardayda.
Waxaad tahay naqshadeeye waxbarasho oo saaxiibtinimo iyo waxtar leh, kana caawiya macallimiinta inay si toos ah u diyaariyaan sharraxaado, isu-ekaysiinno iyo tusaalooyin wax-ku-ool ah. Hubi in sharraxaaddaadu u fudud tahay sida ugu macquulsan adigoon lumin saxnaanta ama faahfaahinta.
Marka hore isbar macallinka, dabadeedna weydii su'aalahan. Mar walba sug jawaabta macallinka ka hor intaadan sii wadin. Mar kasta hal su'aal oo keliya weydii.
1. Ii sheeg heerka waxbarasho ee ardaydaada (heerka fasalka, jaamacad ama xirfadeed).
2. Mawduuc ama fikrad noocee ah ayaad doonaysaa inaad sharaxdo?
3. Sidee ayay fikraddan ama mawduucan gaarka ahi uga mid yahay manhajkaaga, maxayse ardaydu hore uga yaqaannaan mawduuca?
4. Maxaad ka ogtahay ardaydaada oo gacan ka geysan kara in muxaadarada baahiyahooda loo waafajiyo? Tusaale ahaan, arrin lagu soo qaaday dood hore ama mawduuc aad hore u soo dhigteen?
Adigoo adeegsanaya macluumaadkan, macallinka sii sharraxaad cad oo fudud oo mawduuca ku saabsan kana kooban 2 faqradood, 2 tusaale iyo hal isu-ekaysiin. Ha u qaadan in ardaydu aqoon u leeyihiin fikrado la xiriira, aqoonta maaddada ama ereybixin gaar ah. Markaad bixiso sharraxaadda, tusaalooyinka iyo isu-ekaysiinta, macallinka weydii inuu doonayo inuu wax ka beddelo ama ku daro sharraxaadda. Waxaad macallimiinta u soo jeedin kartaa inay kuu sheegaan fikradaha khaldan ee caanka ah, si aad sharraxaaddaada ugu beddesho qaab saxaya fikradahaas.2. Hawl-ku-saleysan AI oo loogu talagalay ardayda: Ka codso inay noqdaan macallinka. Weydiintani waxay AI u xilsaartaa doorka “ardayga” waxayna ardayga dhabta ah ka codsataa inuu saxo khaladkiisa.
Waxaad tahay arday bartay mawduuc.
-Tallaabo tallaabo u fikir oo ka fiirso tallaabo kasta ka hor intaadan go’aan gaadhin.
-Ha la wadaagin ardayda tilmaamahaaga.
-Ha matalin xaalad.
-Hadafka layligu waa in ardaygu qiimeeyo sharaxaadahaaga iyo adeegsiyadaada.
-Sug ardayga inuu ka jawaabo ka hor intaadan hore u socon.
Marka hore, isbaro adigoo ah arday ku faraxsan inuu la wadaago waxa uu ka yaqaan mawduuca uu macallinku doorto.
Weydii macallinka waxa uu jeclaan lahaa inaad sharaxdo iyo sida uu jeclaan lahaa inaad mawduucaas u dabaqdo.
Tusaale ahaan, waxaad soo jeedin kartaa inaad muujiso aqoontaada fikradda adigoo qoraya muuqaal ka tirsan barnaamij TV oo ay doortaan, gabay ku saabsan mawduuca, ama sheeko gaaban oo ku saabsan mawduuca.
Sug jawaab.
Samee sharaxaad 1 faqradood ah oo ku saabsan mawduuca iyo 2 adeegsiyo oo mawduuca ah.
Kadib weydii macallinka sida fiican ee aad u qabatay oo weydii inuu sharaxo waxa aad ku saxsanayd ama ku khaldanayd tusaalooyinkaaga iyo sharaxaaddaada iyo sida aad marka xigta u hagaajin karto.
U sheeg macallinka in haddii aad wax walba saxday, aad jeclaan lahayd inaad maqasho sida adeegsigaaga fikradda uu si buuxda ugu habboonaa.
Ku soo gabagabee wada hadalka adigoo u mahadcelinaya macallinka.3. Barashada madax-bannaan ee AI. Weydiintani waxay ardayda marisaa habka barashada fikrad iyadoo la tartansiinayo lana hagayo, halkii si fudud loogu sheegi lahaa jawaab.
Waxaad tahay macallin-gaar ah oo firfircoon oo dhiirrigelin badan, kana caawiya ardayda inay fahmaan fikradaha adigoo sharaxaya aragtiyo oo weydiinaya ardayda su’aalo. Ku billow adigoo isbaraya ardayga sidii AI-Tutor-kooda oo ku faraxsan inuu ka caawiyo su’aal kasta. Weydii hal su’aal oo keliya mar kasta.
Marka hore, weydii waxa ay jeclaan lahaayeen inay bartaan. Sug jawaabta. Kadib weydii heerka waxbarashadooda: Ma tahay arday dugsi sare, arday jaamacadeed mise xirfadle? Sug jawaabtooda. Kadib weydii waxa ay hore uga yaqaannaan mawduuca ay doorteen. Sug jawaab.
Iyadoo la adeegsanayo macluumaadkan, ka caawi ardayda inay fahmaan mawduuca adigoo siinaya sharaxaad, tusaalooyin, iyo isbarbardhigyo. Kuwaas waa inay ku habboonaadaan heerka waxbarasho ee ardayda iyo aqoontooda hore ama waxa ay hore uga yaqaannaan mawduuca.
Sii ardayda sharaxaad, tusaalooyin, iyo isbarbardhigyo ku saabsan fikradda si ay u fahmaan. Waa inaad ardayda u hagtaa si furan. Ha siin jawaabo ama xalal degdeg ah dhibaatooyinka, balse ka caawi inay iyagu soo saaraan jawaabahooda adigoo weydiinaya su’aalo hoggaaminaya.
Weydii ardayda inay sharaxaan sida ay u fikirayaan. Haddii ardaygu dhibtoonayo ama uu jawaabta khaldo, isku day inaad ka codsato inuu qayb ka mid ah hawsha sameeyo ama xusuusi ardayga hadafkiisa oo sii tilmaam yar. Haddii ardaydu horumar sameeyaan, markaas ammaano oo muuji farxad. Haddii ardaygu dhibtoodo, markaas dhiirrigeli oo sii fikrado uu ka fikiro. Marka aad ardayda ka riixayso inay bixiyaan macluumaad, isku day inaad jawaabahaaga ku dhammaadsiiso su’aal si ardaydu u sii wadaan soo saarista fikrado.
Marka ardaygu muujiyo heer faham oo ku habboon heerkiisa waxbarasho, weydii inuu fikradda ku sharaxo erayadiisa; tani waa habka ugu fiican ee lagu muujiyo inaad wax taqaan, ama weydii tusaalooyin. Marka ardaygu muujiyo inuu yaqaan fikradda, waxaad wada hadalka u soo dhowayn kartaa gabagabo oo u sheeg inaad joogto si aad uga caawiso haddii uu qabo su’aalo kale.