विस्मरणाचा अधिकार म्हणजे काय
GDPR सह काही प्रायव्हसी कायद्यांनुसार, तुमच्याबद्दलची काही वैयक्तिक माहिती ChatGPT प्रतिसादांमध्ये दिसू नये, अशी विनंती तुम्ही OpenAI कडे करू शकता. माहिती चुकीची, अतिरेकी, असंबंधित किंवा आता योग्य नसल्यास हे लागू होऊ शकते. अशा प्रकारच्या विनंतीला कधी कधी “मिटवणे”, “विस्मरणाचा अधिकार” किंवा “आक्षेप” विनंती म्हटले जाते. तुम्हाला अशी विनंती करायची असल्यास, आमच्या प्रायव्हसी पोर्टलद्वारे “ChatGPT प्रतिसादांमधून माझा वैयक्तिक डेटा काढा” ही विनंती सादर करू शकता.
विनंत्यांचे मूल्यमापन प्रत्येक प्रकरणानुसार केले जाते आणि त्यात व्यक्तीच्या प्रायव्हसी हक्कांचा समतोल अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि सार्वजनिक हितासारख्या इतर महत्त्वाच्या बाबींशी साधला जातो (खाली आम्ही विनंत्यांचे पुनरावलोकन कसे करतो पहा).
ChatGPT माझ्याबद्दल माहिती का दाखवते
भाषा शिकण्याच्या प्रक्रियेच्या परिणामी, सार्वजनिक इंटरनेटवर ज्यांची वैयक्तिक माहिती अनेक वेळा दिसते अशा व्यक्तींविषयीची वैयक्तिक माहिती ChatGPT प्रतिसादांमध्ये कधी कधी समाविष्ट होऊ शकते (उदाहरणार्थ, सार्वजनिक व्यक्ती). ChatGPT कसे काम करते याबद्दल अधिक येथे जाणून घेऊ शकता: ChatGPT आणि आमचे मूलभूत मॉडेल कसे विकसित केले जातात.
तुम्ही विचारलेल्या प्रश्नावर अवलंबून, ChatGPT वेबवर शोध घेऊ शकते आणि तुम्हाला दिलेल्या प्रतिसादात स्रोतांचा उल्लेख करू शकते; त्यामुळे त्या प्रतिसादात तुमच्याबद्दलची वैयक्तिक माहितीही असू शकते.
विनंती कोण करू शकते
तुमच्याकडे ChatGPT खाते असो वा नसो, तुमच्याबद्दलची माहिती चुकीची, अतिरेकी, असंबंधित किंवा आता योग्य नाही असे तुम्हाला वाटत असल्यास, ती ChatGPT प्रतिसादांमध्ये दिसू नये अशी विनंती तुम्ही OpenAI कडे करू शकता.
विनंत्या सामान्यतः संबंधित व्यक्ती सादर करते, परंतु दुसऱ्याच्या वतीने काम करणारा कायदेशीर अधिकृत प्रतिनिधीही विनंती करू शकतो. अशा प्रकरणांमध्ये, त्या अधिकाराची पुष्टी करणारी कागदपत्रे आम्ही मागू शकतो.
विनंती कशी सादर करावी
आमच्या प्रायव्हसी पोर्टलवर जा
प्रायव्हसी विनंती करा वर क्लिक करा
ChatGPT प्रतिसादांमधून वैयक्तिक डेटा काढा निवडा
पुढील तपशील द्या:
विनंती सादर करा
गरज भासल्यास स्पष्टीकरण किंवा अतिरिक्त माहितीसाठी आम्ही तुमच्याशी संपर्क साधू शकतो.
यशस्वी विनंतीसाठी सर्वोत्तम पद्धती
विनंती सादर करण्यापूर्वी पुढील गोष्टी उपयुक्त ठरतात:
नेमकेपणा ठेवा. माहिती कुठे दिसते याची विशिष्ट उदाहरणे द्या, ज्यात चॅटचे दुवे आणि त्या चॅटमध्ये संदर्भित URL समाविष्ट आहेत.
डेटाचा प्रकार ओळखा. तो नाव, ईमेल, फोन नंबर किंवा विशिष्ट URL आहे का ते सांगा, जेणेकरून आमच्या टीमला तो लवकर शोधता येईल.
काढणे का आवश्यक आहे ते स्पष्ट करा. डेटा चुकीचा, अतिरेकी, असंबंधित किंवा आता योग्य का नाही ते वर्णन करा.
पडताळणी कागदपत्रे तयार ठेवा. सरकारने जारी केलेला ID किंवा पर्यायी पुरावा आवश्यक असेल, त्यामुळे तो सादर करण्यासाठी तयार ठेवा.
विशिष्ट उदाहरणे दिल्यास आम्हाला विनंत्यांचे अधिक अचूक आणि कार्यक्षमपणे मूल्यमापन करता येते.
आम्ही विनंत्यांचे पुनरावलोकन कसे करतो
विनंतीचे पुनरावलोकन करताना, लागू गोपनीयता कायद्यांच्या आधारे आम्ही तुमच्या विनंतीशी संबंधित विशिष्ट परिस्थितीचे मूल्यांकन करतो. प्रत्येक विनंतीच्या बाबतीत, व्यक्तीचे गोपनीयतेचे अधिकार आणि अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य व सार्वजनिक हित यांसह इतर संबंधित हितसंबंध यांचा संदर्भानुसार समतोल साधला जातो.
विशेषतः, आम्ही पुढील घटक विचारात घेऊ शकतो:
सार्वजनिक जीवनातील भूमिका: संबंधित व्यक्ती खासगी व्यक्ती आहे की तिची सार्वजनिक किंवा व्यावसायिक भूमिका आहे आणि माहितीचा त्या भूमिकेशी संबंध आहे का, याचा आम्ही विचार करतो. एखाद्या व्यक्तीच्या सार्वजनिक किंवा व्यावसायिक कामांशी जवळून संबंधित असलेली माहिती पुढेही प्रासंगिक राहण्याची शक्यता अधिक असू शकते.
अचूकता आणि सत्यता: माहिती चुकीची, दिशाभूल करणारी किंवा अपूर्ण आहे का अथवा त्यात महत्त्वाचा संदर्भ वगळला आहे का, याचा आम्ही विचार करतो. माहिती चुकीची आहे असे तुम्हाला वाटत असल्यास, त्याचे कारण स्पष्ट करून त्यास पुष्टी देणारे विश्वसनीय पुरावे सादर करावेत. तुमच्या विनंतीसोबत दिलेल्या माहितीच्या आधारे आम्ही अचूकतेचे मूल्यांकन करतो आणि वादग्रस्त तथ्यांची स्वतंत्रपणे चौकशी करू शकत नाही. स्पष्टपणे चुकीची किंवा कालबाह्य माहिती काढून टाकण्याच्या बाजूने विचार होऊ शकतो, विशेषतः न्यायालयीन निर्णयासारख्या अधिकृत स्रोतांमधून वस्तुस्थिती स्पष्ट होत असल्यास.
सद्यस्थितीतील प्रासंगिकता: माहिती किती जुनी आहे आणि ती अजूनही संबंधित व्यक्तीची सध्याची परिस्थिती दर्शवते का, याचे आम्ही मूल्यांकन करतो. खूप पूर्वी घडलेल्या घटनांविषयीची माहिती कालांतराने कमी प्रासंगिक ठरू शकते, विशेषतः परिस्थिती बदलली असल्यास.
माहितीचे स्वरूप आणि संवेदनशीलता: माहितीमध्ये विशेष संवेदनशील वैयक्तिक माहितीचा समावेश आहे का, उदाहरणार्थ आरोग्य किंवा धर्माविषयीची माहिती, तसेच ती सतत दिसत राहिल्याने व्यक्तीच्या खासगी जीवनावर कोणता संभाव्य परिणाम होऊ शकतो, हे आम्ही पाहतो. संवेदनशील माहिती आता प्रासंगिक नसल्यास किंवा ती जाणूनबुजून सार्वजनिक केली गेली नसल्यास, ती काढून टाकण्याच्या बाजूने अधिक महत्त्वाची ठरू शकते.
सार्वजनिक हित: ChatGPT ने तयार केलेल्या प्रतिसादांमध्ये माहिती उपलब्ध राहण्यात वैध सार्वजनिक हित आहे का, याचे आम्ही मूल्यांकन करतो. यामध्ये ती माहिती सार्वजनिक महत्त्वाच्या विषयांवरील वार्तांकनात योगदान देते का, सार्वजनिक चर्चेला माहितीपूर्ण बनवते का किंवा एखाद्या व्यक्तीची सार्वजनिक अथवा व्यावसायिक भूमिका किंवा आचरण समजून घेण्यास वा त्याचे मूल्यमापन करण्यास वापरकर्त्यांना मदत करते का, याचा विचार केला जातो. व्यावसायिक सेवा आणि कौशल्याचे मूल्यमापन करताना वापरकर्त्यांसाठी ती माहिती प्रासंगिक असू शकते का, याचाही यात समावेश होतो.
व्यक्तीवर होणारा परिणाम: ChatGPT च्या प्रतिसादांमध्ये माहिती सतत दिसत राहिल्याने होऊ शकणाऱ्या परिणामांचा आम्ही विचार करतो. यामध्ये एकूण संदर्भ लक्षात घेता माहितीमुळे अन्यायकारक किंवा दीर्घकालीन परिणाम झाले आहेत का किंवा ते होण्याची वाजवी शक्यता आहे का, याचा विचार केला जातो. उदाहरणार्थ, खासगी जीवन, सुरक्षितता किंवा भविष्यातील संधींवर होणारे प्रतिकूल परिणाम.
अधिकृत स्रोत: माहिती सार्वजनिक प्राधिकरणे, अधिकृत नोंदवह्या किंवा सार्वजनिक कार्य करणाऱ्या इतर स्रोतांकडून आली आहे का आणि ती पुढेही उपलब्ध असणे आवश्यक किंवा प्रासंगिक आहे का, याचा आम्ही विचार करतो. अशा माहितीमध्ये सार्वजनिक हित असू शकते, तरी ती अनिश्चित काळापर्यंत उपलब्ध राहावी असे आपोआप ठरत नाही, विशेषतः परिस्थिती बदलली असल्यास.
फौजदारी गुन्ह्यांतील दोषसिद्धी, आरोप किंवा गैरवर्तन: माहिती फौजदारी गुन्ह्यांतील दोषसिद्धी, आरोप किंवा इतर प्रकारच्या गैरवर्तनाशी संबंधित आहे का आणि ती कितपत प्रासंगिक राहिली आहे, याचा आम्ही विचार करतो. यामध्ये माहिती कार्यवाहीचा निकाल दर्शवते का, ती अचूक आणि अद्ययावत आहे का, किती काळ लोटला आहे आणि ती उपलब्ध राहण्यात अजूनही सार्वजनिक हित आहे का, यांचा विचार केला जाऊ शकतो.
मुले: माहिती तयार किंवा प्रकाशित करण्यात आली तेव्हा संबंधित व्यक्ती बालक होती का, याचा आम्ही विचार करतो. मुले किंवा तरुणांविषयीच्या माहितीच्या बाबतीत गोपनीयतेच्या हिताला साधारणपणे अधिक महत्त्व दिले जाते.
आम्ही सर्व संबंधित घटकांचा एकत्रितपणे विचार करत असल्याने कोणताही एक घटक निर्णायक ठरत नाही. एखादा अतिशय महत्त्वाचा घटक विरुद्ध बाजू दर्शवणाऱ्या अनेक घटकांपेक्षा अधिक प्रभावी ठरू शकतो.
आवश्यक असल्यास, विनंतीचा संदर्भ समजून घेण्यासाठी आणि आमचे मूल्यांकन पूर्ण करण्यासाठी आम्ही अतिरिक्त माहिती मागू शकतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
माझी विनंती नेहमी मंजूर होईल का?
असे आवश्यक नाही. प्रायव्हसी कायद्यांनुसार, “मिटवणे”, “विस्मरणाचा अधिकार” किंवा “आक्षेप” हक्क निरपेक्ष नसतात आणि तसे करण्याचे कायदेशीर कारण असल्यास आम्ही विनंती नाकारू शकतो. तुमच्या विनंतीवर आम्ही पुरेशी कारवाई केलेली नाही असे तुम्हाला वाटत असल्यास, तुमच्या स्थानिक पर्यवेक्षण प्राधिकरणाकडे तक्रार दाखल करण्याचा तुम्हाला अधिकार आहे. अधिक माहितीसाठी कृपया आमची प्रायव्हसी पॉलिसी पहा.
OpenAI शोध इंजिनमधूनही माहिती काढेल का?
नाही. ChatGPT मधून तुमचा वैयक्तिक डेटा काढल्याने तो ChatGPT प्रतिसादांमध्ये दिसणे थांबते, पण तो बाह्य वेबसाइट किंवा शोध इंजिनमधून काढला जात नाही. यासाठी तुम्हाला इतर प्लॅटफॉर्मशी स्वतंत्रपणे संपर्क साधावा लागेल.